Кои земји во Европа се хранат најздраво?

Исхраната е еден од најважните фактори што влијаат врз здравјето и долговечноста. Според Светската здравствена организација, нездравата исхрана е меѓу водечките причини за срцеви заболувања, дијабетес тип 2, дебелина и одредени видови рак.

Од друга страна, земјите во кои доминира свежата и минимално преработена храна редовно се наоѓаат и меѓу државите со најдолг очекуван животен век. Но, иако не постои единствена официјална ранг-листа за „најздрава исхрана“, бројни истражувања и препораките на Светската здравствена организација и Европската комисија покажуваат дека медитеранските земји, пред сè Шпанија, Италија и Грција, како и некои нордиски држави, се издвојуваат по своите навики во исхраната.

Шпанија

Photo by CHUTTERSNAP on Unsplash

Шпанија се смета за една од земјите со најздрава исхрана во светот. Просечниот жител редовно консумира маслиново масло, кое е главен извор на масти во исхраната, како и големи количини свеж зеленчук, овошје, мешунки, јаткасти плодови и риба.

Најчесто на трпезата се наоѓаат домати, пиперки, тиквички, модар патлиџан, кромид, лук, портокали, лимони, наут, леќа и грав. Рибата се јаде неколку пати неделно, додека црвеното месо е застапено значително помалку отколку во многу други европски земји. Во Шпанија, луѓето живеат најдолго, во просек 84 години.

Италија

Photo by Jakub Kapusnak on Unsplash

Италијанската кујна е многу повеќе од пица и тестенини. Традиционалната исхрана се базира на свежи сезонски намирници, маслиново масло, домати, интегрални тестенини, зеленчук, овошје, риба и мешунки.

Една од најважните карактеристики е умереноста. Порциите се помали отколку во многу западни земји, а храната најчесто се подготвува дома. Сирењето и тестенините се дел од исхраната, но се консумираат во разумни количини и во комбинација со многу зеленчук.

Грција

Photo by Alex Teixeira on Unsplash

Грчката исхрана е еден од најдобрите примери за медитерански начин на исхрана. Оброците најчесто вклучуваат маслинки, маслиново масло, фета сирење, домати, краставици, зелен лиснест зеленчук, риба, јогурт и јаткасти плодови. Во многу региони мешунките, како гравот и леќата, се јадат неколку пати неделно, а десерт најчесто е свежо сезонско овошје наместо индустриски слатки.

Норвешка

Photo by Caroline Attwood on Unsplash

Норвешката исхрана се разликува од медитеранската, но исто така се смета за една од најздравите. Главното место го има рибата, особено лососот, бакаларот, скушата и харингата, кои се богати со омега-3 масни киселини. Покрај рибата, жителите редовно јадат интегрален ‘ржан леб, овес, компири, шумско овошје и млечни производи. Преработената храна е застапена значително помалку отколку во многу други земји.

Данска

Photo by Anastasiya D on Unsplash

Во последните две децении Данска вложува значителни напори во промовирањето на здрава исхрана. Голем дел од населението избира интегрални житарки, сезонски производи, риба, зеленчук и локално произведена храна.

Данска беше и една од првите земји што воведе строги ограничувања за индустриските трансмасти во храната, мерка што подоцна ја прифатија и други европски држави.

Иако нивните кујни се различни, имаат неколку заеднички карактеристики. Во исхраната доминираат свежо овошје и зеленчук, мешунки како грав, леќа и наут, интегрални житарки, јаткасти плодови, риба и маслиново масло. Наместо путер и заситени масти, најчесто се користат растителни масла, особено екстра девственото маслиново масло.

Во Шпанија и Грција просечниот жител годишно троши околу 10 до 12 литри маслиново масло по лице, што е повеќекратно повеќе отколку во голем дел од Централна и Источна Европа.

Што се избегнува во исхраната?

Она што ги издвојува овие земји не е само изборот на здрава храна, туку и ограничената употреба на ултрапреработени производи. Готовите оброци, индустриските слатки, газираните пијалаци, преработените месни производи и брзата храна се консумираат значително поретко отколку во многу други делови од Европа. Наместо тоа, најголем дел од оброците се подготвуваат дома, од свежи намирници.

Како изгледа еден типичен ден?

Во Шпанија и Италија денот најчесто започнува со лесен појадок – јогурт, интегрален леб со домат и маслиново масло или овошје. Ручекот обично е најобилен оброк во денот и најчесто содржи салата, риба или пилешко месо, многу зеленчук и мешунки или интегрални житарки. За ужина се избира овошје или јаткасти плодови, додека вечерата најчесто е лесна и се состои од салата, супа, омлет со зеленчук или риба.

Не е важна само храната

Експертите предупредуваат дека здравата исхрана е само еден дел од сложувалката. Земјите што се на врвот според квалитетот на исхраната имаат и други заеднички карактеристики – населението повеќе пешачи, редовно е физички активно, има подобар пристап до здравствени услуги и повеќе време посветува на заедничките семејни оброци.

Токму затоа Шпанија, Италија и Грција редовно се појавуваат и меѓу земјите со најдолг животен век во Европа. Нивниот пример покажува дека не постои една намирница што е тајната на долговечноста. Наместо тоа, станува збор за начин на живот во кој свежата храна, умереноста, физичката активност и социјалните навики одат рака под рака.