Крај на чекањето на патарините, ќе плаќаме по поминат километар

Се прават анализи за воведување современ систем на наплата, со електронски тагови на влезовите и на излезите на автопатиштата, вели директорот на Јавното претпријатие за државни патишта Коце Трајановски за „Слободен печат“

Долгите колони пред наплатните рампи, запирањето на возилата и губењето време при патување би можеле постепено да станат минато доколку Македонија го реализира планот за модернизација на системот за наплата на патарините. Надлежните разгледуваат нов модел што би овозможил побрзо движење на возилата, поголема употреба на електронската наплата и осовременување на патната инфраструктура.
Првите анализи се насочени кон патот Кичево – Охрид, а потоа се разгледува можноста за примена и на Коридорот 8, како и на автопатските делници што ги гради конзорциумот „Бехтел и Енка“.

Директорот на Јавното претпријатие за државни патишта Коце Трајановски во изјава за „Слободен печат“ посочува дека се анализираат можностите за воведување нов систем, но дека засега нема утврден датум за почеток на неговата примена. За реализацијата, меѓу другото, ќе биде потребно да се воспостави соодветна законска рамка.

Според најавите, патот Кичево – Охрид е меѓу првите делници за кои се разгледува новиот пристап кон наплатата. Потоа, плановите се насочени кон Коридорот 8 и автопатиштата на кои се работи во рамките на проектот со „Бехтел и Енка“.

– Прво е планиран патот Кичево – Охрид, потоа Коридорот 8 и „Бехтел и Енка“ – вели Трајановски.

Сепак, воведувањето ваков систем не е едноставна промена што може да се спроведе само со поставување електронски уреди. Потребни се технички анализи, процена на инфраструктурата, планирање на влезовите и на излезите и усогласување на правилата според кои ќе функционира наплатата.

Влез и излез на секоја клучка

Еден од клучните елементи на системот што се разгледува е организирањето на влезовите и на излезите на автопатските клучки. За да се евидентира движењето на возилата и да се овозможи соодветна наплата, инфраструктурата мора да биде приспособена на избраниот модел.
Тоа подразбира сериозни градежни и технички зафати, особено на делниците каде што постојната инфраструктура не ги исполнува потребните услови.

– На секоја клучка треба да има влез и излез, но тоа се големи градежни зафати – вели Трајановски.

Токму ова е една од причините поради кои воведувањето на новиот систем бара детална подготовка. Пред да се донесе конечна одлука, треба да се утврди какви интервенции се потребни на секоја делница, колку би чинеле и во кои временски рамки би можеле да се реализираат.
Дополнително, ќе треба да се утврдат и техничките стандарди за опремата, начинот на евидентирање на возилата и постапките за наплата. Сите овие елементи се важни за системот да функционира сигурно и да не создава нови проблеми во сообраќајот.

Нема застанување на рампите

Една од главните причини за модернизација на патарините е намалувањето на застојот. При зголемена фреквенција на возила, особено за време на летната туристичка сезона, празниците и викендите, наплатните станици можат да станат тесно грло на патувањето.
Запирањето, плаќањето и повторното вклучување во сообраќајот го продолжуваат времето на патување и создаваат колони. Со поголема примена на електронска наплата, дел од овие задржувања може да се намалат.

– Целта е осовременување на патарините и конечно да престане застанувањето – истакнува Трајановски.

Електронската наплата преку тагови веќе овозможува побрзо минување на наплатните станици на кои е достапна. Но, системот што се разгледува би барал поширока организација и инфраструктура, во зависност од тоа дали ќе се задржат наплатните рампи во сегашната форма или ќе се примени поинаков модел.

– Во рамките на планираната модернизација се разгледува и поголема употреба на тагови, со цел електронската наплата да стане поедноставна и поефикасна. Идејата е и картичките да се заменат со тагови за да нема застој – наведува Трајановски.

Сепак, деталите за евентуалната замена на постојните картички, условите за користење и можните трошоци допрва треба да бидат утврдени. Засега нема потврден ценовник ниту конечни правила според кои би се одвивала наплатата во новиот систем.

Се прават анализи, но нема датум за почеток

Иако плановите се насочени кон модернизација, проектот сè уште е во фаза на анализа. Тоа значи дека не е утврдено кога новиот систем би почнал да се применува, ниту е познато кога би завршиле сите потребни подготовки.

– Се прават анализи, нема законска рамка кога ќе почне, а планот е да се воведат на сите патишта – вели Трајановски.

Едно од прашањата што се отвора при воведување затворен систем е дали надоместокот ќе се пресметува според реално изминатото растојание. Кај ваквиот модел, вообичаено се регистрира местото на влез и излез од автопатот, а наплатата се врши според тарифите што важат за конкретната делница и категоријата на возилото.

Современите системи за наплата на патиштата во Европа се разликуваат од држава до држава. Некои користат електронски уреди, други системи за препознавање на регистарските таблички, а во одредени земји се применуваат и временски вињети. Изборот на модел зависи од организацијата на патната мрежа, обемот на сообраќајот, трошоците за инфраструктура и начинот на кој државата ја финансира изградбата и одржувањето на патиштата.