Дали лутата храна е здрава или штетна за организмот?

Првиот залак е само вовед, со вториот почнува трнењето, а набргу потоа тече носот, се поти челото и во устата се јавува чувство на печење. За некои тоа е кулинарски врв, додека за други е непријатно искуство.

Австрискиот портал „Хојте“ објаснува што точно се случува во организмот кога јадеме лута храна.

Лутото не е вкус, туку реакција на болка

Иако често така се доживува, лутината технички не е вкус, за разлика од слаткото, киселото, соленото, горчливото или умами. Станува збор за реакција на телото на надразнување што предизвикува болка.

Предизвикана е од секундарни растителни супстанции како што се капсаицин од чили и пиперка, пиперин од пиперка, гингерол од ѓумбир, алицин од лук, како и глукозинолат од сенф, рен и ротквица. Овие супстанции ги стимулираат рецепторите за болка на јазикот и мукозните мембрани, а мозокот го регистрира овој сигнал како топлина, иако храната објективно не е топла. За растенијата, ова е ефикасен одбранбен механизам бидејќи лутината ги одбива многу животни.

Физиолошки реакции на лута храна

Кога ќе почувствувате лут вкус, телото активира низа реакции. Крвните садови се шират, се поттикнува циркулацијата и се забрзува метаболизмот. Истовремено доаѓа до потење, со кое телото се обидува да се излади.

Лутата храна може да го стимулира варењето на храната и да обезбеди краткорочно олеснување од затнат нос. Бидејќи ја подобрува циркулацијата на крвта во мукозните мембрани, секретите стануваат поретки, поради што многумина посегнуваат по лута храна за време на настинка.

Еуфорија по оброк со лута храна

Љубителите на лута храна добро го познаваат чувството што следи по почетното печење – краткотрајна еуфорија. Објаснувањето лежи во реакцијата на мозокот. Бидејќи телото ја толкува лутината како сигнал за болка, почнува да лачи ендорфини, природни хормони на среќа кои служат за ублажување на болката. Истовремено може да дојде и до зголемување на нивото на допамин.

Експертите го нарекуваат овој феномен „pepper high“ и тој го опишува краткотрајното чувство на задоволство по консумирање многу зачинета храна. Овој ефект е една од причините зошто многу луѓе редовно избираат чили, лути пиперки или лути сосови.

Лутата храна и влијанието врз болестите

Често може да се слушне тврдењето дека чилито е природен антибиотик. Супстанции како капсаицинот и алицинот навистина во лабораториски услови покажуваат антибактериски и антивирусни својства, а делуваат и против габички.

Сепак, тоа не значи дека лутиот оброк може да ги уништи предизвикувачите на болести во човечкиот организам, бидејќи количините што се внесуваат преку храната не се доволни за таков ефект. Лутата храна може да помогне во ублажување на одредени симптоми, како што е затнатиот нос, но не може да го замени лекувањето.

Ризици од прекумерна консумација

Иако лутите зачини се корисни во умерени количини, претерувањето со нив може да биде штетно. Внесувањето големи количини капсаицин може да предизвика иритација на слузокожа, гадење, повраќање и опасно зголемување на крвниот притисок. Во најтешките случаи, може да се појават хипертензивни кризи, состојби кои бараат итна медицинска помош.

Децата се особено чувствителни, па затоа исклучително зачинетите производи треба да се чуваат подалеку од нивниот дофат.